Kış Gelmeden Hızlı Kilo Verme Telaşı Neden Başlıyor?

Kış gelmeden hızlı kilo verme telaşı neden başlıyor? Sonbahar kapıyı çalınca gardırop değişiyor, yaz fotoğrafları telefonda kalıyor ve sosyal medyada bir anda “yeni sezon, yeni ben” havası esmeye başlayabiliyor. Derken oldukça masum görünen “Biraz daha düzenli beslensem iyi olur” düşüncesi, fark ettirmeden “Acaba iki haftada her şeyi değiştirebilir miyim?” sorusuna dönüşebiliyor. Oysa vücut mevsim takvimini açıp “Kışa 47 gün kaldı, acilen kilo vermeliyiz” diye toplantı yapmıyor. Hızlı kilo verme isteğinin arkasında çoğu zaman tek bir neden değil; görünüş beklentileri, sosyal karşılaştırmalar, yaklaşan etkinlikler, mevsim değişimi ve kısa sürede sonuç alma arzusu gibi birçok etken bulunabiliyor. Asıl ilginç olan da burada başlıyor: Neden değişim istediğimizde ilk aklımıza hız geliyor?

Sonbaharda Geri Sayım Başlıyor

Sonbahar birçok kişi için yeni bir dönemin başlangıcı gibi hissedilebilir. Tatiller sona erer, iş veya okul rutini belirginleşir ve yılın son ayları yaklaşır. Takvimdeki bu değişiklikler kişisel hedefleri yeniden düşünmeye de neden olabilir. Sorun şu ki yeni bir başlangıç hissi bazen beraberinde gereksiz bir acele getirebilir. Sanki ocak gelmeden bütün yapılacaklar listesini bitirmek gerekiyormuş gibi davranabiliriz. Bir anda sonbahar, sakin sakin yaprak döken bir mevsim olmaktan çıkıp kişisel hedefler departmanının en yoğun dönemine dönüşebilir. Daha montun fermuarını çekmeden zihnimiz “Yıl bitmeden neleri hallediyoruz?” toplantısını çoktan başlatmıştır. İşin komik tarafı, bu toplantının yöneticisi de çalışanı da teslim tarihinden şikâyet eden kişi de yine biziz.

Takvim Bir Anda Koça Dönüşüyor

Eylül gelir. Sonra ekim. Bir bakmışsınız yılın bitmesine birkaç ay kalmış. Tam bu noktada zihindeki yapılacaklar listesi mikrofonu eline alabilir:

• Daha düzenli besleneceğim,
• Daha çok hareket edeceğim,
• Uyku düzenimi toparlayacağım,
• Kendime daha fazla zaman ayıracağım,
• Ve tabii bütün bunları mümkünse gelecek salıya kadar tamamlayacağım.

Takvimin böyle bir talebi yoktur ama biz bazen kendimize oldukça iddialı teslim tarihleri verebiliriz.

Hızlı Sonuç Neden Cazip?

İnsanlar genellikle yaptıkları değişikliğin sonucunu görmek ister. Üstelik sonuç ne kadar çabuk görünürse motivasyonun o kadar güçlü olacağı düşünülebilir. Bu nedenle “hızlı”, “kısa sürede” veya “birkaç günde” gibi ifadeler özellikle kilo verme içeriklerinde dikkat çekici olabilir. Fakat hızlı görünen her yöntem sürdürülebilir olmayabilir. Çok kısıtlayıcı beslenme düzenleri günlük yaşamla uyumlu olmadığında uzun süre devam ettirmek zorlaşabilir. Çünkü hızlı sonuç fikri kulağa beklemekten çok daha heyecanlı gelir; sabır ise bu yarışta reklam bütçesi olmayan sakin yarışmacı gibidir. İnsan zihni “hemen olsun” seçeneğini görünce doğal olarak kulak kabartabilir ama günlük alışkanlıklar ekspres kargo mantığıyla çalışmaz.

Sabır Pek Popüler Bir Kelime Değil

“Zaman içinde sürdürülebilir alışkanlıklar oluşturmak” mantıklı bir cümledir. Ama kabul edelim, reklam afişinde pek heyecanlı durmaz. “Pazartesi başla, cuma bambaşka ol!” cümlesi ise insanın dikkatini daha kolay çekebilir. Sorun da tam burada ortaya çıkar. Gerçek hayat çoğu zaman reklam sloganlarının temposunda ilerlemez; mutfakta da hızlı ileri sarma tuşu bulunmaz. Keşke alışkanlıkların yanında “aynı gün teslimat” seçeneği olsaydı da işler bu kadar kolay ilerleseydi. Ama mutfaktaki tek hızlandırma düğmesi mikrodalgada bulunuyor; onun da yaşam alışkanlıklarını birkaç dakikada değiştirme gibi bir yeteneği henüz yok.

Sosyal Medya Hızı Büyütebilir

Sosyal medyada kilo değişimleri çoğu zaman kısa videolar, önce-sonra fotoğrafları veya birkaç cümlelik hikâyeler üzerinden gösterilir. Fakat ekranda birkaç saniyede gördüğümüz değişimin arkasındaki zaman, koşullar ve kişisel farklılıklar aynı açıklıkta görünmeyebilir. Bu da başkalarının deneyimleriyle kendi sürecimizi karşılaştırmayı kolaylaştırabilir. Bir kişinin birkaç saniyelik videosuna baktığınızda şunları görmeyebilirsiniz:

• Sürecin gerçekte ne kadar sürdüğünü,
• Günlük yaşam koşullarını,
• Beslenme düzeninin tamamını,
• Fiziksel aktivite düzeyini,
• Kişisel ve çevresel farklılıkları.

Sosyal medya bize çoğu zaman filmin tamamını değil, fragmanını gösterir. Fragmana bakıp kendi hayatımızın neden iki dakikada çözülmediğini sorgulamak ise biraz haksız bir karşılaştırmadır.

Kıyafetler Baskı Kurabilir

Sonbaharda yazlık kıyafetlerin yerini daha kalın parçalar almaya başlar. Geçen yıldan kalan pantolon, mont veya kazak yeniden dolaptan çıktığında beden algısıyla ilgili düşünceler de gündeme gelebilir. Kıyafetin farklı oturması bazen hemen kilo verme hedefi oluşturulmasına yol açabilir. Ancak beden ağırlığı ve görünümü zaman içinde birçok etkenden etkilenebilir; tek bir kıyafetin nasıl durduğu bütün tabloyu anlatmaz. Üstelik dolaptan çıkan kıyafet bazen hiç beklenmedik anda geçmiş sezonun küçük bir performans değerlendirmesini yapıyormuş gibi hissettirebilir. Oysa bir pantolonun fermuarıyla yapılan beş saniyelik mücadeleyi bütün sonbaharın gündemine taşımaya gerek yoktur. Gardırop fikir beyan edebilir ama beslenme planının genel müdürlüğüne atanması biraz fazla yetki olur.

Pantolon Jüri Üyesi Değil

Geçen yıl giydiğiniz pantolonu denediniz. Düğme biraz ciddi davranıyor. Tam bu noktada pantolona gereğinden fazla yetki vermemekte fayda var. Kendisi kumaş, fermuar ve birkaç dikişten oluşuyor; yaşam performansınızı değerlendiren bağımsız jüri başkanı değil. Düğme kapanmadığında da ortada kırmızı kart gösterilecek bir durum yok; sadece pantolonla kısa bir fikir ayrılığı yaşanıyor olabilir. Hele fermuarı çekerken nefesi tutup küçük çaplı bir akrobasi gösterisine başladıysanız, müzakereler zaten gereğinden fazla ciddileşmiş demektir. Pantolona teşekkür edip yerine bırakabilirsiniz; kendisinin sonbahar hedeflerinizi belirleme yetkisi bulunmuyor.

Kış Daha Gelmeden Suçlu

Bazen hızlı kilo verme isteğinin arkasında yaklaşan kışla ilgili varsayımlar da bulunabilir. “Kışın daha az hareket ederim”, “Daha çok yerim” veya “Nasıl olsa kilo alırım” gibi genellemeler, sonbaharda önceden kilo verme düşüncesini tetikleyebilir. Oysa herkesin kış rutini aynı değildir. Hareketlilik, beslenme alışkanlıkları ve günlük program kişiden kişiye değişir. Henüz hava tam soğumamıştır. Mont bile dolaptan yeni çıkmıştır. Ama kış çoktan bütün suçlamaları üzerine almıştır.

“Nasıl olsa kışın…”

diye başlayan cümleler bazen gerçekleşmemiş bir geleceğe göre bugünkü kararlarımızı şekillendirebilir. Zavallı aralık ayı daha takvimde görünmeden savunma hazırlamak zorunda kalır. Daha kaloriferler yanmadan kışı beslenme düzenimizin baş şüphelisi ilan etmek biraz erken verilmiş bir karar olabilir. Belki de kışın tek planı kar yağdırmaktır; bizim tabakla ilgili senaryolarımızdan kendisinin haberi bile yoktur.

Katı Kurallar Çekici Görünüyor

Belirsizlik insanı yorabilir. “Dengeli ve sürdürülebilir bir düzen oluşturacağım” düşüncesi esneklik gerektirirken, katı kurallar daha net görünebilir. Bu nedenle bazı hızlı kilo verme planları uzun yasak listeleriyle dikkat çekebilir. Ne yenileceği, ne yenilmeyeceği ve hangi saatte ne yapılacağı kesin çizgilerle belirlenmiştir. Bir beslenme planının zor olması, otomatik olarak daha etkili veya daha değerli olduğu anlamına gelmez.

• “Bunu yemiyorum.”
• “Şunu da çıkardım.”
• “Akşam bundan sonra sadece mutfağın ışığını görüyorum.”

Kurallar arttıkça plan daha ciddi görünmeye başlayabilir. Fakat sürdürülebilirlik açısından önemli olan yalnızca planı başlatabilmek değil, günlük yaşamın içinde uygulanabilir olmasıdır.

Kilo Bir Günde Değişmez

Tartıda görülen sayı yalnızca vücut yağından ibaret değildir. Vücut ağırlığı gün içinde ve günler arasında sıvı dengesi, sindirim sistemindeki içerik ve başka fizyolojik etkenlere bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Bu nedenle kısa süre içindeki tartı değişimini doğrudan yağ kaybı olarak yorumlamak yanıltıcı olabilir. Sabah tartıldınız. Ertesi gün sayı farklı çıktı. Tartı hemen sezon finali müziğini açabilir ama hikâye o kadar basit değildir. Tek bir ölçümü bütün sürecin başarı veya başarısızlık raporuna çevirmek yerine uzun dönemli eğilime bakmak daha anlamlıdır. Tartı sonuçta bir ölçüm aracıdır; kişisel gelişim danışmanı değildir. Kısacası tartı bir sabah küçük bir sürpriz yaptı diye evde acil durum toplantısı düzenleyip buzdolabını ifadeye çağırmaya gerek yok.

Hedef Sadece Tartı Olmasın

Beslenme düzeninde yapılan değişiklikleri yalnızca tartıdaki sayıyla değerlendirmek, günlük yaşamda meydana gelen başka olumlu değişimleri gözden kaçırabilir. Daha düzenli öğünler, çeşitli yiyeceklerin sofrada yer alması, yemek hazırlama alışkanlığının gelişmesi veya günlük hareketliliğin artması da davranış değişikliğinin parçalarıdır. Süreci değerlendirirken şu sorular da düşünülebilir:

1. Öğün düzenim daha uygulanabilir hâle geldi mi?
2. Soframda çeşitlilik arttı mı?
3. Günlük hareketliliğim değişti mi?
4. Yemek planlamak kolaylaştı mı?
5. Oluşturduğum düzen günlük hayatıma uyuyor mu?

Böyle bakıldığında başarı tek bir rakamın omuzlarına yüklenmemiş olur. Tartı da rahatlar; bütün şirketin üç aylık performans raporunu tek başına hazırlamak zorunda kalmaz.

Hız Değil, Devamlılık

Kış gelmeden hızlı kilo verme telaşı neden başlıyor? Mevsim değişimi, yıl sonunun yaklaşması, sosyal karşılaştırmalar, kıyafetlerle yeniden karşılaşmak ve kısa sürede görünür sonuç alma arzusu bu telaşı besleyebilir. Ancak “hızlı” kelimesinin çekici olması, her hızlı yöntemin sürdürülebilir olduğu anlamına gelmez. Beslenme alışkanlıkları günlük yaşamın bir parçasıdır. Bu nedenle uzun yasak listeleri veya kısa süreli katı planlardan ziyade uygulanabilir alışkanlıkları düşünmek daha gerçekçi bir çerçeve sunar. Kışın gelişi bir sınav tarihi değildir. Kasım ayının sonunda kimse kapıda durup hedef listesini kontrol etmiyor. Bu yüzden sonbaharı kendimizle yarıştığımız bir geri sayıma dönüştürmek yerine günlük düzenimizi gözden geçirmek için kullanabiliriz. Sonuçta aralık gelecek, montlar giyilecek ve hayat devam edecek.

Takvimin tek görevi tarihi göstermek; bize “Acele et!” diye bağırmak değil.

Uyarı: Bu sitedeki içerikler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve herhangi bir sağlık hizmetinin yerine geçmez.