Gün İçindeki Gizli Hareketsizlik: Neden Fark Etmiyoruz?
Gizli Hareketsizlik: Yorulmakla Hareket Etmek Aynı Şey mi?
Bütün gün bilgisayar başında çalışmak yorucu olabilir. Uzun bir toplantı, yoğun trafik veya bitmek bilmeyen telefon görüşmeleri de öyle. Ancak zihinsel yorgunluk ile fiziksel hareketlilik farklı kavramlardır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), hareketsiz davranışı uyanıkken oturarak veya uzanarak çok düşük miktarda enerji harcanan durumlar üzerinden tanımlıyor. Dolayısıyla yoğun geçen bir iş günü, aynı zamanda uzun süre hareketsiz kalınan bir gün olabilir.
Gün Boyunca Bir Sandalyeden Diğerine Geçmek
Sabah mutfak sandalyesinde kahvaltı yapıyoruz. Ardından otomobil koltuğuna, ofis sandalyesine ve akşam evdeki koltuğa geçiyoruz. Yer değiştiriyoruz ama bedenimizin hareket biçimi pek değişmiyor.
Gizli hareketsizlik yalnızca masa başında çalışanları ilgilendirmiyor. Öğrenciler, uzun yolculuk yapanlar ve evde zaman geçirenler de farkında olmadan uzun oturma süreleri biriktirebilir.
Mola Verdiğimizi Sanırken Neden Hâlâ Oturuyoruz?
Bir işi tamamladığınızda telefonunuza uzanmak, birkaç video izlemek veya sosyal medyada gezinmek oldukça tanıdık bir mola biçimi. Zihnimiz farklı bir etkinliğe geçtiği için dinlendiğimizi düşünebiliriz. Ancak fiziksel açıdan aynı pozisyonda kalmaya devam ediyoruz.
Ekran Değişiyor, Oturma Süresi Değişmiyor
Bilgisayardan telefona, telefondan televizyona geçiş yapmak günün farklı etkinliklere ayrıldığını hissettirebilir. Oysa dinlenmekle hareket etmek aynı ihtiyacı karşılamıyor. Dinlenme günlük yaşamın doğal bir parçasıyken fiziksel aktivite ayrı bir yer tutuyor. Bu nedenle mola zamanlarını yalnızca ekranlardan uzaklaşmak için değil, gün boyunca eksik kalan hareket fırsatlarını fark etmek için de değerlendirmek mümkün.
Ev ortamındaki çalışma alışkanlıklarını “Evden Çalışırken İş ve Dinlenme Saatlerini Ayırmak” yazısında daha ayrıntılı inceleyebilirsiniz.
Spor Yapmak Uzun Süre Oturmanın Etkilerini Ortadan Kaldırır mı?
Sabah yürüyüşüne çıktığınızı düşünün. Ardından işe gidip günün büyük bölümünü oturarak geçirdiniz. Yaptığınız yürüyüş elbette fiziksel aktivitenize katkı sağlar. Ancak günün geri kalanında ne kadar hareket ettiğiniz de önemlidir.
Bilimsel Araştırmalar Ne Söylüyor?
WHO'nun fiziksel aktivite rehberine göre, yetişkinlerde yüksek miktarda hareketsiz zaman geçirilmesi kalp-damar hastalıkları, tip 2 diyabet ve erken ölüm riskindeki artışla ilişkilidir. Bu, oturmanın tek başına söz konusu hastalıklara neden olduğunu göstermez. Fiziksel aktivite düzeyi ve diğer yaşam koşulları da değerlendirilmelidir.
WHO aynı zamanda hareketsiz geçirilen zamanın hafif yoğunluklu fiziksel hareketlerle değiştirilmesinin sağlık açısından yarar sağlayabileceğini belirtiyor. Yani günlük hareket yalnızca spor salonunda geçirilen zamanla sınırlı değil.
Hareket Etmek İçin Gerçekten Boş Zaman mı Gerekiyor?
Günlük hayatın bazı bölümleri hareket etmemiz için zaten fırsatlar sunuyor. Ancak alışkanlıklarımız nedeniyle bu fırsatları değerlendirmeyebiliyoruz.
|
Günlük durum |
Alışılmış davranış |
Farklı bir seçenek |
|
Telefon görüşmesi |
Oturarak konuşmak |
Uygun görüşmelerde yürümek |
|
Çalışma molası |
Telefona bakmak |
Kısa bir hareket molası vermek |
|
Yakın markete gitmek |
Otomobil kullanmak |
Koşullar uygunsa yürümek |
|
Akşam dinlenmesi |
Uzun süre aynı yerde oturmak |
Dinlenme arasına hareket eklemek |
Buradaki amaç gündelik hayatı sürekli egzersiz yapılan bir programa dönüştürmek değil. Zaten yaptığımız işlerin içinde hareket edebileceğimiz anları fark etmek.
Yakın mesafelerde yürümeyi günlük alışkanlığa dönüştürmenin farklı örneklerini “Günlük Yürüme Alışkanlığında Alışverişin Yeri” yazısında bulabilirsiniz.
Gizli Hareketsizliği Anlamak İçin Adım Saymak Yeterli mi?
Akıllı saatler ve telefonlar günlük adım sayısını takip etmeyi kolaylaştırıyor. Ancak adım sayısı tek başına bütün hareket düzenimizi açıklamıyor. Örneğin günün belirli bölümünde yürümüş olmak, geri kalan saatlerde ne kadar oturduğumuzu göstermeyebilir.
Günün Hareket Haritasına Farklı Bakmak
Bazen adım sayısını kontrol etmek yerine günün nasıl geçtiğini hatırlamak daha açıklayıcı olabilir.
Sabah ne kadar süre oturdunuz? Çalışırken yerinizden kalktınız mı? Öğle molasında neler yaptınız? Akşam dinlenirken ne kadar hareket ettiniz?
Bu sorular bir sağlık testi değildir. Günlük alışkanlıkların görünmeyen taraflarını anlamaya yarayan basit bir gözlem biçimidir.
Kısa hareketlerin gün içine nasıl yerleştirilebileceğini merak ediyorsanız “Egzersiz Atıştırmaları ile Gün Boyu Daha Aktif Kalın” yazısını da okuyabilirsiniz.
Günün Yoğunluğu Bedenimizin Hareket Ettiğini Göstermiyor
Gizli hareketsizlik, sürekli meşgul olduğumuz için fark etmediğimiz günlük alışkanlıkların arasında yer alabiliyor. Bir günün verimli geçmesi, mutlaka hareketli geçtiği anlamına gelmiyor. Aynı şekilde dinlenmek de yanlış bir alışkanlık değil. Burada dikkat edilmesi gereken, hareketsizliğin farkında olmadan günün büyük bölümüne yayılması.
Belki de hareketli bir yaşamın başlangıcı her gün yeni bir egzersiz programı hazırlamak değil, zaten yaşadığımız günün içinde ne kadar az hareket ettiğimizi fark etmektir.
Uyarı: Bu sitedeki içerikler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve herhangi bir sağlık hizmetinin yerine geçmez.
Kaynak ve Editöryal Değerlendirme
Editöryal not: Bu içerik bilgilendirme amacıyla hazırlanır; kişisel tanı, tedavi veya beslenme planı yerine geçmez. Sağlık ve kilo kontrolüyle ilgili ifadeler editöryal değerlendirme kapsamında kesin sonuç vadetmeyecek şekilde düzenlenir.
İçerik hazırlama ve kontrol yaklaşımımız için editoryal politikamızı, sağlık bilgilendirmesi için sorumluluk reddi metnimizi inceleyebilirsiniz.
Editöryal Bilgi
Bu içerik bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kişisel sağlık durumunuz, beslenme planınız veya tıbbi sorularınız için diyetisyen ya da hekime danışmanız önerilir.
Sağlıklı Yaşam kategorisinde okumaya devam edin
Bu yazı ilginizi çektiyse aynı başlıktaki rehberler ve benzer makalelerle konuyu derinleştirebilirsiniz.
Bu Konuyla İlgili Diğer Yazılar
Henüz onaylanmış yorum yok.









