FODMAP Nedir, FODMAP Diyeti Nasıl Olmalı?

FODMAP Nedir, FODMAP Diyeti Nasıl Olmalı?

Günümüzde pek çok insan beslenme düzenine bağlı olarak çeşitli rahatsızlıklara maruz kalabiliyor. Siz de ishal, gaz veya kabızlık gibi bağırsak sorunlardan şikayetçiyseniz, son zamanlarda internette gezinirken FODMAP diyetiyle karşılaşmış olabilirsiniz. FODMAP diyeti nedir ve nasıl uygulanır sorularının yanıtları bu dosyamızda! 

Beslenme düzeni, günümüzde son derece yaygın olan bazı bağırsak hastalıklarının tetiklenmesine yol açabiliyor. Dolayısıyla dengeli ve düzenli beslenmenin yanı sıra bazı besinlerin tüketimini azaltmak bağırsakların olağan çalışmasına katkıda bulunabiliyor. Gaz, şişkinlik, kabızlık, ishal veya karın ağrısı gibi şikayetlerle siz de sık sık karşılaşıyor olabilirsiniz. Peki, bu şikayetlerin irritabl bağırsak sendromu (IBS) olarak adlandırılan bir hastalığa ait olabileceğini hiç düşündünüz mü?

FODMAP Nedir?

FODMAP, fermente edilebilen oligosakkaritler, disakkaritler, monosakkaritler ve polioller anlamına geliyor. Bu isimler bazı kişilerin rahatlıkla sindiremeyeceği kısa zincirli karbonhidratları ifade etmekte olup, kısaca FODMAP olarak adlandırılıyor. FODMAP içeren besinlerin emilimleri yavaş bir şekilde gerçekleşiyor. Bu durum ise bağırsak hareketliliğini olumsuz etkiliyor. Bazı kişilerde bağırsak bakterileri bu karbonhidratları yakıt olarak kullanmayı tercih ederek gaz, şişkinlik veya kabızlık gibi belirtilerin ortaya çıkmasına sebep olabiliyor.

Elbette ki her insan söz konusu karbonhidratları tükettiği zaman sindirim problemiyle karşılaşmıyor. Fakat irritabl bağırsak sendromu olan hastalarda FODMAP karbonhidratlarına duyarlılık çok daha yüksek seviyelerde olabiliyor. Bu nedenle IBS hastalığına sahip çoğu kişi, son zamanlarda bir hayli popüler olan FODMAP diyetine başvuruyor. 

FODMAP Diyeti Nedir?

FODMAP diyeti, fermente edilebilir kısa zincirli karbonhidratların tüketimini kısıtlayan bir diyet türü. Bu diyet belirli yiyecek gruplarının 6 ila 8 hafta boyunca kısıtlanmasıyla uygulanıyor. Sindirim sistemi ve bağırsak hareketliliği olağan çalışma koşullarına döndüğü zaman kısıtlanan yiyecekler birer birer diyete ekleniyor. Tüm diyet türlerinde olduğu gibi FODMAP diyetinin de bir hekim veya beslenme uzmanına danışılmadan uygulanmaması gerekiyor. 

FODMAP Diyeti Nasıl Yapılır?

Öncelikle FODMAP diyetinin bir beslenme uzmanıyla birlikte hazırlanması gerektiğini bilmelisiniz. Kişiden kişiye 6 ila 8 hafta boyunca sürdürülen bu diyette bazı besin grupları yasaklanıyor. Diyeti uygulayan kişiler FODMAP içeriği yüksek olan besinlerden kaynaklanan sorunlar yaşıyorsa, diyetin ilk birkaç gününde rahatlama hissedebiliyor. FODMAP diyetinde meyve, sebze, protein kaynakları, ekmek ve tam tahıllı ürünlere ek olarak süt ve süt ürünlerinin bir kısmı tamamıyla yasaklanıyor. 

Kimler FODMAP Diyeti Yapmalı?

FODMAP diyeti genellikle IBS ve ince bağırsakta aşırı bakteri üremesiyle meydana gelen emilim bozuklukları ve bağırsak geçirgenliği sorunları yaşayan kişilere öneriliyor. Sınırlı bir süreyle uygulanması gereken bu diyet, sindirim sorunlarına neden olan yiyecekleri saptamak için de uygulanabiliyor. Belli bir süre boyunca tamamen yasaklanan yiyecekler diyete birer birer eklenerek sindirim sisteminin nasıl tepkiler verdiği ölçülüyor.

FODMAP Diyeti Öncesi Doktora Danışılmalı mı?

FODMAP diyeti doktor tavsiyesi olmadığı sürece kesinlikle uygulanmamalı! Kısa süreliğine de olsa sayıca fazla yiyeceği yasaklayan bu diyet, bazı kişilerde farklı rahatsızlıkların meydana gelmesine yol açabiliyor. Bu nedenle her diyet gibi bu diyetin de doktor reçetesi olmadan uygulanmaması gerekiyor.

FODMAP Hangi Besinlerde Bulunur?

En yüksek oranda FODMAP içeren besinler (içerdikleri karbonhidratlara göre)

• Laktoz(süt ve süt ürünleri)
• Fruktoz (meyveler (elma, armut, karpuz) ve yüksek fruktoz mısır şurubu
• Galaktan (baklagiller)
• Fruktan (Buğday (en yüksek durum buğdayında), çavdar, soğan, sarımsak, pırasa, enginar)

Yukarıda sıralanan besinler, “FODMAP diyetinde hangi besinler tüketilebilir?” sorusunun da dolaylı yoldan yanıtını veriyor. Yani yukarıda örneklenen besinlerin dışında kalan tüm gıdalara FODMAP diyetinde yer verilebiliyor. Ancak diyet süresince bazı gıdalara daha fazla ağırlık vermek gerekiyor. Peki, onlar neler mi? Yanıt: Düşük FODMAP içeren gıdalar!

Düşük FODMAP İçeren Besinler Nelerdir?

• Muz, mandalina, yaban mersini ve üzüm
• Havuç, dolmalık biber, patates, ıspanak, lahana ve yeşil yapraklı sebzeler
• Esmer pirinç, yulaf ve kinoa
• Domates ve salatalık
• Badem ve Hindistan cevizi
• Soya sütü

FODMAP Diyetinde Yiyebileceğiniz Besinler Nelerdir?

FODMAP diyetinde tüketebileceğiniz besinleri yaşadığınız sindirim sistemi ve bağırsak problemlerine bağlı olarak hekiminizle birlikte planlayabilirsiniz. Genel olarak bu diyet boyunca yüksek oranda FODMAP içeren besinleri kısıtlamanız gerekiyor. Düşük oranda FODMAP içeren besinleri ise hekiminizin tavsiyesi doğrultusunda tüketebilirsiniz.

Düşük FODMAP Diyeti Nasıl Uygulanır?

Düşük FODMAP diyeti uygulanırken genellikle birkaç hafta boyunca yüksek oranda FODMAP içeren tüm gıdaların tamamen kısıtlanması öneriliyor. Yaşadığınız sindirim ve bağırsak sorunlarının ana kaynağı yüksek FODMAP içeren besinler ise birkaç gün içinde vücudunuzda rahatlama hissedebilirsiniz. 

Diyete başlamanızın ardından, birkaç hafta geçtikten sonra doktorunuz veya beslenme uzmanınız yüksek FODMAP içeren besinleri diyetinize teker teker eklemeye başlayabilir. Böylece vücudunuzun hangi gıdalara tepki gösterdiğini daha iyi öğrenebilirsiniz.

Kendi kendinize FODMAP diyetine başlamanızın tehlikeli sonuçlara yol açabileceğini unutmamalısınız. Üstelik hangi yiyecekleri kısıtlamanız gerektiğini ve kısıtlanan yiyecekleri ne zaman tüketmeniz gerektiğini doğru şekilde ayarlayamayabilirsiniz. Hekiminizle birlikte 6 ila 8 haftalık bir FODMAP listesi hazırlamanız sizin için daha sağlıklı sonuçların doğmasını sağlayacaktır.